کشت و پرورش زنجبیل درزمین کشاورزی

زنجبیل (Rosc officinale Zingiber ) یکی از گیاهان داروئی و ادویهاي مهم در بسیاري از کشورهاي مختلف دنیا است. بر اساس آمار سازمان خوارو بار جهانی سالانه نزدیک به 270,3 میلیون تن زنجبیل در سال دنیا تولید میشود. هند، چین، اندونزي، نپال و نیجریه از کشورهاي عمده تولید کننده زنجبیل در دنیا هستند. کشورهاي چین، برزیل، تایلند، کاستاریکا و نیجریه از کشور هاي صادر کننده زنجبیل به کشور آمریکا هستند. زنجبیل تولید شده در کشور فیجی و منطقه هاوائی به دلیل عطر و طعم بالا بهترین کیفیت زنجبیل در دنیا را به خود اختصاص داده است.

از ریزوم تازه و یا خشک شده زنجبیل(پودر زنجبیل) به صورت تازه، خشک و یا فرآوري شده استفاده میشود منشاء دقیق زنجبیل ناشناخته است اما این گیاه بومی مناطق گرمسیر دنیا و احتمالا از منشاء جنوب آسیا باشد و از سالیان طولانی در کشورهاي چین و هند کشت میشود. در قرن حاضر این گیاه به کشورهاي حوزه مدیترانه برده شده و کشت آن در کشور فیجی و اقیانوسیه از موفقیت بالائی برخوردار شده است.

شرایط محیطی مناسب براي کشت زنجبیل

زنجبیل گیاهی از مناطق گرمسیري و نیمه گرمسیري است و باید در منطقهاي کشت شود که در روزهاي سرد سال کاهش دما باعث صدمه به ریشه زیر زمینی گیاه نشود. بهترین شرایط براي تولید زنجبیل دماي بین 25 تا 28 درجه سانتیگراد و رطوبت نسبی بالا است. راندمان رشد زنجبیل در دماي کمتر از 24 و بیش از 30 درجه سانتیگراد کاهش مییابد.

زنجبیل در شرایط آفتابی رشد خوبی دارد ولی امکان کشت آن به صورت کشت ترکیبی در زیر سایه درختان (مثل نخیلات و مرکبات) و یا کشت در زیر سایهبان وجود دارد. رشد رویشی زنجبیل با افزایش طول روز تحریک میشود. ولی تولید ریزوم در طول روز کوتاه بیشتر است. عکس العمل ارقام مختلف زنجبیل به طول روز بسیار متفاوت است.

زنجبیل در خاك عمیق (25 تا 40 سانتیمتر) با زه کش کافی و 5,6-5,5 =pH از رشد بهتري برخوردار میباشد. ازدیاد زنجبیل گیاه زنجبیل تولید گل دارد ولی گلهاي زنآن عموما عقیم هستند و امکان ازدیاد از طریق بذر براي زنجبیل میسر نیست. گاها در بعضی از در شرایط خاص محیطی در گلهاي زنجبیل بذر تولید میشود. ازدیاد رایج زنجبیل به شکل غیرجنسی با کشت ساقه زیر زمینی (ریزوم) انجام میشود مورد نیاز براي کشت بین 1500 تا 2000 کیلوگرم ریزوم سالم در هر هکتار، با ریزومهائی به طول 5,2 تا 5 سانتیمتر است. هر قطعه ریزوم که بعنوان وسیله تکثیر(اصطلاحا بذر) زنجبیل شناخته شده باید داراي 3 تا 4 جوانه باشد.گیاه زنجیل با فاصله 15 تا 20 سانتیمتر بین گیاهان در روي ردیف و 25 تا 45 سانتیمتر بین ردیفها و باتراکم نزدیک به200 تا250 هزار گیاه در هکتار کشت میشود.

براي کشت زنجبیل لازم است که قبل از کشت ریزوم ها را در قارچکش با غلظت مشخص غوطه ور نموده و یک تا دو روز بعد که رطوبت سطحی ریزومها کاهش یافت، آنها را کشت می نمایند. ریزوم ها ممکن است مستقیم کشت شوند و یا اینکه قبلا ریزومها را در خزانه جوانهدار نموده و سپس آنها را در مزرعه کشت نمود اندازه ریزوم در عملکرد محصول اثر چندانی ندارد ولی مدت زمان کشت و طولانی نمودن دوره کشت، عامل موثري در افزایش عملکرد محصول است. ریزومهایی که براي کشت انتخاب میشوند باید کاملا رسیده باشند. بهتر است ریزومها را 3 تا 7 روز در برابر آفتاب قرار داد تا پوست ریزوم ها ضخیم تر شود. آنگاه ریزوم ها را به قطعات ریز(حداقل4 تا 6 گرمی یا با ابعاد 5,2 تا7 سانتیمتري) تقسیم نموده و کشت می نمایند. قطعات درشتر داراي مواد ذخیرهاي بیشتري براي تولیدگیاه هستند.

مراحل کشت زنجبیل در زمین 

کشت زنجبیل در اواسط بهار انجام میشود. براي تولید محصول مناسب، بایدکلیه اندامهاي گیاهی از کشت قبلی در مزرعه جمع آوري و از زمین خارج شگردد. آنگاه مزرعه را تا عمق 30 الی 40 سانتیمتر شخم زده و آنگاه به روش ردیفی و یا کرتی کشت میشود. در روش کشت ردیفی، ردیفهایی به پنهاي 60 تا 180 سانتیمتر و فاصله ردیفها از 45 تا 90 سانتیمتر متغییر است. متداولترین روش کشت زنجبیل، کشت ردیفی است که گیاهان با فاصله 15 تا 20 سانتیمتر روي ردیف و فاصله ردیفها 25 تا 45 سانتیمتر است و کشت با تراکم نزدیک به 250000 گیاه در هکتار انجام میشود.

 زنجبیل به لحاظ ارزش اقتصادي، تولید محصول ارگانیک آن مورد توجه مردم در جهان است و کشت آن در نیز در گلخانه متداول شده است. کشت ردیفی زنجبیل به روش جوي زنجبیل چون سایه را تا 25 درصد سایه اندازي به خوبی تحمل دارد، در بسیاري موارد به صورت کشت ترکیبی در باغ ها توام با درختان نارگیل، درختان میوه و گاها در مزرعه لوبیا کشت میشود.

کودهی و آبیاري در مزرعه زنجبیل

اصولی ترین روش کوددهی باید بر اساس تجزیه آب و خاك انجام و توصیه هخاي لازم صورت پذیرد. بر اساس منابع بررسی شده، متداولترین روش کود دهی زنجبیل در کشور هندوستان به این صورت است که درزمان آماده سازي مزرعه مقدار 25 تا 30 کود دامی پوسیدهبا خاك مزرعه در عمق 20 تا 30 سانت با خاك مخلوط مینمایند. و در طول دوره داشت حدود 600 کیلو کود شیمیائی از نوع 15-15-15 (ازت فسفر- پتاس) در چند نوبت به زمین داده میشود.

برداشت زنجبیل

محصول زنجبیل بین 5 تا 10 ماه پس از کشت بر حسب شرایط آب و هوائی (دما و رطوبت خاك) و نوع مصرف آماده برد اشت است. متداولترین روش برداشت با ابزار دستی نظیر بیلچه و بعد از آبیاري مزرعه ( در حد ظرفیت مزرعه) با دست انجام میگیرد. پس از خارج نمودن ریزومها با ساقه از خاك، چند روزي آنها را در مزرعه نگه داشته تا پس از خشک شدن و تکاندن خاك اطراف ریزومها، آنها را تمیز کرده و پس از شستشو و بسته بندي وارد بازار نمایند. اگر زنجبیل به منظور مصرف تازه خوري کشت شده است معمولا تا 7 ماه پس از کشت یعنی در زمانی که ریزوم ها هنوز خشبی نشده اند و میزان فیبر ریزوم ها حداکثر 5,3 درصد وزن ریزوم است، برداشت میشود. در زمان برداشت باید دقت شود که به این ریزوم ها که براي مصرف تازه خوري است صدمه نرسد.

میزان برداشت زنجبیل تازه خوري بین 15 تا 20 تن در هکتار گزارش شده است. معمولا پس از زیر و رو کردن خاك و برداشت ریزومها، باید خاك اطراف ریزوها تکانده و ریزوم ها شسته و براي مدت دو روز در هواي آزاد خشک نگه داريد. براي ارائه محصول زنجبیل به صورت خشک و یا تهیه پودر باید محصول در مزرعه زمانی که شروع به گلدهی کرد برداشت شود. ریزوم هاي برداشت شده را چند روزي در مزرعه نگه داشته و پس از تکاندن خاك اطراف ریزومها، آنها را یکنواخت شسته و خشک می نمایند. هر اندازه ریزوم ها سفیدتر و تندتر باشند، از ارزش اقتصادي بیشتري برخودار هستند.

در زمان آماده سازي زنجبیل معمولا ریزومها را براي مدت 6 ساعت در محلول 2 درصد آب آهک غوطه ور نموده و پس از شستن آن را براي مدت 10 روز در برابر نور آفتاب مستقیم خشک میکنند تا رطوبت ریزومها به حدود 8 تا 10 درصد وزن اولیه برسد و سپس آن را در دماي 10تا 12 درجه سانتیگراد نگه میدارند. زنجبیل خشک را بر حسب اندازه ریزوم و رنگ آن درجه بندي مینمایند. ریزوم هاي درشتر و با پنجه هاي بیشتر، سفیدتر و با مزه تندتر، از بازار پسندي بیشتري برخوردارند. مزرعه زنجبیل آماده برداشت براي مصرف به صورت محصول خشک و یا پودر شده. برداشت زنجبیل در اراضی مسطح و شیبدار براي مصرف به صورت محصول خشک.

فرآوردهاي زنجبیل

از زنجبیل فرآوري خاصی از نوع پودر، زنجبیل خشک شده وانواع شیرینی زنجبیل (تنقلات زنجبیل) تهیه میشود. در روش تولید پودر، معمولا ریزوها را ورق کرده و در برابر آفتاب خشک و سپس پودر نموده و در بسته بندي به بازار عرضه میشود. آماده سازي و تهیه زنجبیل خشک و نوع بسته بندي براي عرضه محصول به بازار تهیه پودر زنجبیل براي تهیه شیرینی و یا تنقلات زنجبیل، ریزومهاي جوان را در آب جوشانده و پوست آن را جدا و به صورت قطعات ریز در محلول شکر غلیظ میجوشانند و به صورت نیمه خشک به بازار عرضه میشود. این فرآورده را در هندوستان در بستههاي کوچک بسته بندي و نیز در کیسه هاي 25 تا 50 کیلویی به بازار عرضه مینمایند

حشرات زیان آور زنجبیل

به دلیل اینکه زنجبیل از طریق کشت انمدام رویشی ریزوم تکثیر میشود، و ریزومها داراي بافتهاي زخم شده در زمان برداشت است، معمولا مورد حمله حشرات زیانآوري چون شته، کرم ریشه خواربرنده، نماتد ریشه، کرم شاخه برقرار میگیرد. گاها سوسک آفریقایی و جونده ها نیز به اندام هوایی و ریشه زنجبیل آسیب می رسانند.

عوامل بیمارگر زنجبیل

عوامل بیمارگر مختلفی چون باکتري پژمردگی، باکتري لکه برگی، قارچهاي فوزاریوم و پیتیوم باعث پوسیدگی و از رفتن زنجبیل میشوند. در صورت رعایت موارد بهداشتی و استفاده از عوامل بیولوژیک مثل قارچ Trichoderma و سموم قارچ کش EPA میتوان از آسیب این عوامل به زنجبیل جلوگیري نمود.

mood_bad
  • هیچ نظری ثبت نشده است.
  • یک نظر ارسال کنید
    ×