نقش زنبور در گرده افشانی باغ

نقش زنبور عسل در گرده افشانی باغات میوه

شاید یکی از دلایل آفرینش زنبور عسل به عنوان یک حشره مفید، گرده افشانی در باغ ها و مزارع کشاورزی بر روی گل ها و در نهایت حفظ محیط زیست باشد. حدود یک سوم از کل غذای انسان مستقیم یا غیر مستقیم از گیاهانی بدست می آید که به وسیله حشرات گردهافشانی می شوند. تقریباً 80 درصد عمل گردهافشانی (توسط حشرات) به وسیله زنبورعسل انجام میشود.

زنبور عسل چگونه به گرده افشانی کمک می‌کند؟

بسیاری از سبزی و صیفی ها مانند هویج، کرفس، پیاز، تربچه و شلغم فقط هنگامی بذر تولید می کنند که گل آنها به مقدار کافی گرده افشانی شده باشد. همچنین تولید بذر در گیاهان علوفهای مانند یونجه، انواع شبدر و ماشک نیاز به زنبورعسل دارد. اکثر درختان میوه نیز بدون گرده افشانی زنبورعسل به مقدار تولید مناسب و کیفیت مطلوب میوه نخواهند رسید به طور متوسط، ارزش افزوده محصولات زراعی و باغی که در نتیجه گرده افشانی زنبور عسل ایجاد میشود، حدود ۳۴۱ بار بیشتر از ارزش عسل و سایر تولیدات کندو است.

 گرده گل چیست؟

گرده گل به عنوان یک ماده غذائی مکمل یا داروئی، بسیار با ارزش و مهم بوده و به صورت خام ، قرص یا کپسول به بازار عرضه میشود. پروتئین گرده در ردیف پروتئین های کامل مثل پروتئین شیر و زرده تخم مرغ قرار میگیرد. گرده، حاوی مقادیر قابل توجهی از مواد قندی، نشاسته ای و ویتامین ها (به خصوص ویتامینهای محلول در آب) می باشد.

 گرده افشانی چیست؟

انتقال دانه گرده گل از پرچم ها (عضو نر) به کلاله گل (عضو ماده) را گرده افشانی می گویند که به دو صورت خودگرده افشانی و دگر گرده افشانی صورت می گیرد. اگر پرچم و کلاله در یک گل قرار داشته باشد، به آن خود گرده افشانی می گویند. اگر پرچم در یک گل و کلاله در گل دیگری باشد (مخصوصاً در گیاهان مجزا از هم) به آن دگر گرده افشانی می گویند.

اکثر گل ها دارای خصوصیاتی هستند که مانع پدیده خود گرده افشانی می شوند و به دگرگرده افشانی روی می آورند. در دگرگرده افشانی، از آنجایی که دانه های گرده گل قدرت تحرک ندارند، عمل گرده افشانی از راههای مختلف، از جمله: به وسیله حشرات و باد انجام میشود.

گرده افشانی توسط حشرات چگونه است ؟

در این روش، گیاه، دانه ی گرده را از گونه های هم نوع دریافت می کند. دانه گرده برروی کلاله رشد کرده و ناسازگاری احتمالی موجود که مانع رشد لوله گرده می شود را برطرف می نماید. عوامل گرده افشانی مهم ترین عواملی که باعث گرده افشانی و به بار نشستن گل ها می شوند عبارتند از باد، نیروی جاذبه زمین، پستانداران، حشرات، نرم تنان و آب.

در خصوص درختان دو پایه مانند پسته و نخل، اگر عمل گرده افشانی به درستی انجام نشود، تولید به شدت کاهش می یابد. این عمل در درخت خرما (نخل) با تکاندن گرده های گلهای پایه نر (پرچم) روی گلهای پایه ماده (مادگی) انجام میشود و در پسته با کاشتن درختان با پایه ی نر بین درختان با پایه ی ماده صورت میگیرد.

چگونگی گردافشانی حشرات

نکته مهم اینکه همه عوامل گفته شده نمی توانند در عمل گرده افشانی تأثیر کافی و کامل داشته باشند. اگر بخواهیم نتیجه کاملی از عمل گرده افشانی به دست آوریم، باید از یک عامل مهم در امر گرده افشانی یعنی حشرات استفاده کنیم.

حشراتی همچون پروانه ها، زنبورها و سوسک ها (جنس نر) برای دریافت شهد گل و به قصد عمل جفتگیری با گل تماس پیدا میکنند و با این روش عمل گرده افشانی را انجام میدهند. گلهایی که به کمک حشرات گرده افشانی میشوند، سازگاری های خاصی یافته اند. این گلها با رنگ، بو و نوش یا شهدشان، حشرات را به سوی خود جلب می کنند. اندازه گلها اغلب با جثه حشره هماهنگی دارد، بطوری که حشره به راحتی در درون گل به گونه ای جای میگیرد که بدن با دانه های گرده و مادگی تماس پیدا میکند

دلایل گرده افشانی توسط حشرات

۳ -رویش زود هنگام اندام نر یا اندام ماده گلها در برخی از گیاهان

۲ -عدم باروری دانهی گرده گل در برخی از گیاهان

۱ -جدا بودن گلهای نر و ماده از یکدیگر در برخی از گیاهان

۴ -قرار داشتن کلاله مادگی برخی گیاهان، بالاتر از پرچم ها

نقش زنبور عسل در گرده افشانی

در یک باغ میوه اگر در هر هکتار حدود چهار تا پنج عدد کلنی (کندو) زنبور عسل قرار دهیم، کیفیت و کمیت میوه یا بذر حاصل، حدوداً تا ده برابر افزایش خواهد یافت. به طور مثال اگر در یک باغ سیب قرار باشد ۵ تن محصول برداشت شود، با قرار دادن تعدادی کلنی زنبور عسل داخل باغ، در هنگام شکوفه دادن گلها، مقدار محصول به ۵۸ تن (با کیفیت بسیار زیاد) افزایش خواهد یافت. زنبور عسل قادر است عطرهای مختلف هزاران گل و گیاه را شناسایی و در نهایت دقت و ظرافت، نوع آنها تشخیص دهد. زنبور هنگامی که مشغول جمع آوری گرده و یا شهد یک نوع گل است، به شهد و یا گرده گل های گیاهان نوع دیگر توجهی ندارد.

اکثر حشرات فقط در موقع گرسنگی از شهد و یا گرده گل ها استفاده میکنند ولی زنبور عسل همیشه غذای کافی در داخل کندو بصورت ذخیره دارد. بنابراین از طلوع آفتاب تا آخرین لحظات روشنایی روز برای جمع آوری آذوقه تلاش می کند.

طبیعت نه تنها تغذیه زنبور بلکه غذای نوزاد آن را بطور کامل در داخل گرده و شهد گل قرار داده. به این خاطر، زنبور عسل برای زنده ماندن، وابسته به گل است. اگر باغداران و کشاورزان بتوانند از این هماهنگی میان زنبوران عسل و گلها استفاده کنند، محصولاتشان افزایش می یابد. به طور مثال تولید گیلاس تا ۴۸ درصد اضافه میشود.

در کشاورزی گلخانه ای و کشت و پرورش محصولات در گلخانه میتوان از زنبورهیا مخصوصی برای گرده افشانی استفاده کرد. برای اطلاعات بیشتر حتما مقاله نقش زنبور بامبل در تولید محصولات گلخانه ای را بخوانید.

نحوه گرده افشانی توسط زنبور عسل

شکل بدن زنبور عسل بر خالف اکثر حشرات از نظر آناتومی و فیزیولوژی طوری ترکیب و تنظیم گردیده است که برای حمل گرده و شهد گل کاملا مناسب است. در هنگام بازدید زنبور کارگر از گلها و جمع آوری شهد گل، مقداری دانه گرده به بدن او می چسبد که آن را به کلاله همان گل و یا گل دیگری از همان گیاه انتقال میدهد. یعنی گرده های اضافی را که به بدنش چسبیده، روی مادگی گل قرار داده و آن را بارور می کند. به این ترتیب، میوه یا بذر تشکیل شده و سبب افزایش کمی و کیفی محصولات می شود.

نقش زنبور عسل در گرده افشانی

دلایل برتری عمل گرده افشانی توسط زنبور عسل

  • جمعیت زیاد کلنی ها
  • شعاع پرواز زنبور عسل
  • سهولت جابجایی کندوهای زنبور عسل
  • تأثیر کمتر سموم حشره کش روی زنبور عسل
  • وفاداری زنبور عسل به یک گونه گیاه و به یک منطقه
  • سازش و فعالیت زنبور عسل در هر گونه شرایط آب و هوایی
  • اطلاعات بیشتر انسان در مورد پرورش، تکثیر ونگهداری آن

نقش زنبور عسل در گرده افشانی محصولات باغی و زراعی

اهمیت زنبور عسل در گرده افشانی محصولات باغی و زراعی به قدری است که بدون حضور زنبور عسل تکثیر بسیاری از گیاهان با مشکل رو به رو میشود.

بدون حضور زنبور عسل، تولید محصولات زراعی بذری و درختان میوه ای که توسط حشرات گرده افشانی می شوند، به میزان حدود ۵۰ تا ۸۰ درصد کاهش می یابد. در بعد ملی، اهمیت زنبور عسل در گرده افشانی محصولات و بالطبع میزان تولید و مرغوبیت محصولات زراعی و باغی چنان عظیم است که ارزش ریالی تولید عسل توسط این حیوان کوچک در مقابل نقش گرده افشانی آن، بسیار اندک به حساب می آید.

مزایا و منافع پرورش زنبور عسل در افزایش تولید محصولات زراعی و بارآوری درختان میوه و حفظ مراتع و جنگل ها به قدری زیاد و انکار ناپذیر است که بدون حضور زنبور عسل، به طور میانگین بیش از نیمی از تولید در بخشهای کشاورزی، باغداری، علوفه کاری، مرتع داری، طیور و پرورش آبزیان کاهش خواهد یافت.

بنابراین، کارآمد بودن پرورش زنبور عسل، فقط شامل تولید عسل و ایجاد شغل و درآمد برای شماری از مردم نمی شود، بلکه مهم ترین بازده پرورش زنبور عسل در اقتصاد ملی هر کشور، مربوط می شود به استفاده موثر و صحیح از این حشره در گرده افشانی محصولات زراعی و باغی و گونه های مرتعی و جنگلی.

mood_bad
  • هیچ نظری ثبت نشده است.
  • یک نظر ارسال کنید
    ×

    پشتیبانی در واتس اپ

    ×