چرا کیفیت بذر مهم است؟

بذر یکی از اصلی ترین نهاده های کشاورزی است و استفاده از بذر مرغوب در کاشت محصولات کشاورزی از ویژگی مهمی است که در هنگام خرید بذر گیاه موردنظر باید به آن توجه کنیم.

آشنایی با ساختار بذر

هر بذر مجموعه ای از جنین، موادغذایی و پوسته می باشد. در برخی بذر ها پوسته ی بیرونی دارای تزئیناتی متناسب با محیط رشد و شرایط طبیعت می باشد. بخش جنین بخشی است که شروع به رشد می کند و تا زمانی که ریشه چه پدیدار شود، تغدیه ی جنین از این بخش صورت می گیرد. پوسته ی بذر نیز وظیفه محافظت از بذر را پیش از جوانه زنی دارد، که معمولا با نفوذ رطوبت یا در برخی موارد با ایجاد خراش یا قرار دادن آن ها در اسید از بین می رود و بذر آماده ی جوانه زنی می شود.

طبق آیین نامه ی تعریف بذر، کلیه ی نهاده هایی که توانایی باززایی دارند و می توان از آنها برای ازدیاد گیاهان استفاده کرد در گروه بذر ها قرار می گیرند. این نهاده ها شامل دانه های روغنی، دانه ی میوه و بذر سبزیجات، نهال ها، غده ها، پیازها، ریزوم ها، ریشه ها، قلمه ها و انواع پیوندک ها می باشد.

اهمیت بذر مرغوب در کشاورزی

• خلوص ژنتیکی و جسمی محصولات را تضمین می کند
• گیاهان به جمعیت مورد نظر زارع یا باغدار خواهند رسید
• گیاهان حاصل از بذر مرغوب، توانایی تحمل در برابر شرایط نامطلوب را دارند
• بوته ها و نهال های تولید شده از بذر مرغوب، بسیار سریع رشد می کنند و می توانند تا حدودی در برابر آفات و بیماری ها مقاومت کنند
• بذر مرغوب رشد و بلوغ یکنواخت گیاه را تضمین می کند.
• بذر مناسب سیستم توزیع ریشه بهتری خواهند داشت که به جذب مواد مغذی کمک می کند و به عملکرد بیشتری می انجامد.
• بازده عملکرد بذر مرغوب در نهایت به 10 تا 12 درصد خواهد رسید.
خصوصیات بذر مرغوب

ویژگی های یک بذر مرغوب و مناسب برای کشت و کار

 

به طور کلی به بذری مرغوب گفته می شود که به لحاظ ژنتیکی و فیزیکی خلوص داشته باشد. هم چنین بذر مرغوب باید دارای سلامت فیزیولوژیکی نیز باشد.

کیفیت فیزیکی

مواردی برای سنجش کیفیت فیزیکی بذر به عنوان شاخص در نظر گرفته می شود. برخی از این موارد را در ادامه شرح می دهیم.

• عدم وجود دیگر بذر ها در توده ی بذری مورد نظر ما، یکی از اصلی ترین شاخص های تشخیص بذر مرغوب می باشد که در نگاه اول توسط مشتری و یا کشاورز قابل مشاهده است. به این معنا که در توده ای از بذر گوجه فرنگی، وجود هر بذر دیگری – حتی بذر های زراعی مانند بادمجان- ناخالصی محسوب می شود. خلوص 100% یک توده بذر مرغوب به این معناست که در هر واحد وزنی هیچ بذر دیگری مشاهده نمی شود و با کاهش عدد درصد خلوص، کیفیت فیزیکی بذر کاهش میابد.
• وجود عناصر بی اثر مانند پوسته ی بذر، کاه و کلش، برگ، شاخه، گرد و غبار و قطعاتی از میوه و تخمدان، هم چنین وجود بذر های آسیب دیده و بیمار از درصد خلوص بذر می کاهد.
• از نظرکیفیت فیزیکی، توده ی یک بذر مرغوب باید از نظر اندازه، رنگ و وزن یکنواخت باشد.
• متخصصین در آزمایشگاه های بذر باید دانه های متورم، تغییر رنگ داده، دفرمه شده و خالی را از توده های بذر خارج کنند.
• توده ی یک بذر خوب باید به راحتی به عنوان دسته ای از یک گونه ی گیاهی مشخص شناسایی شود.

خلوص ژنتیکی

توده ی بذر مرغوب باید به لحاظ ظاهری و ژنتیکی به والد مادری خود شباهت داشته باشند. این ویژگی برای دستیابی به عملکرد والد مورد نظر بسیار حائز اهمیت است. البته سنجش خلوص ژنتیکی بدون داشتن امکانات و زمان کافی انجام پذیر نمی باشد.

کیفیت فیزیولوژیکی

خصوصیات فیزیولوژیکی بذر شامل جوانه زنی بذر و قوه ی نامیه است. قوه ی نامیه، به توانایی یک بذر برای تولید یک گیاهچه و یا قدرت یک قلمه برای تولید یک نهال با کیفیت گفته می شود. هم چنین درصد جوانه زنی بذر که با توجه به تعداد بذر های جوانه زده در شرایط استاندارد در هر واحدی از تعداد بذر –برای مثال 100 عدد بذر- می باشد.
برای سنجش این ویژگی آزمون هایی در شرایط استاندارد طراحی و اجرا می شود. نتایج این آزمون های جوانه زنی بر روی بسته بندی بذر ها درج می شود. بذر های مرغوب –با توجه به نوع گیاه- در صد جوانه زنی متفاوتی دارند. اما به طور عمومی برای بذر سبزیحات مرغوب، درصد جوانه زنی بیش از 80% بیان می شود.

 

آزمون جوانه زنی بذر

آزمون جوانه زنی بذر چیست؟

آزمون جوانه زنی حداکثر پتانسیل جوانه زنی یا زنده ماندن بذر را تعیین می کند.

چرا آزمون جوانه زنی بذر انجام می شود؟

زیرا دانستن میزان جوانه زنی یک بذر خاص، برای درک چگونگی عملکرد آن بذر در مزرعه مهم است.
اگر بذر شما دارای جوانه زنی 90٪ باشد، بدین معنی است که از 100 بذر ممکن است 90 بذر تحت شرایط رشد مطلوب جوانه بزنند. شما می توانید با استفاده از این اطلاعات تصمیم بگیرید که آیا بذر شما عملکرد مناسب خواهد داشت یا خیر و در نهایت آیا این بذر از نظر فیزیولوژیکی بذر مرغوب محسوب می شود یا خیر.
در ادامه چگونگی انجام این آزمایش را شرح میدهیم. شما می توانید برای تشخیص بذر مرغوب در مقیاس کوچک و برای بذر های خودتان این آزمون را در خانه انجام دهید.

آزمون جوانه زنی بذر چگونه انجام می شود؟

برای انجام آزمون جوانه زنی بذر، 200 بذر به طور تصادفی انتخاب کنید و با فاصله روی سطوحی مناسب قرار دهید. بذر ها را مرطوب نگه داشته و به آن ها فرصت دهید تا جوانه زنی خود را شروع کنند.
به هنگام انجام این آزمایش در آزمایشگاه باید تمام بسترها، ظروف و مواد مرطوب کننده عاری از آلودگی باشند.

در پایان آزمایش هر گیاهچه ی تولید شده در یکی از دسته بندی های زیر قرار می گیرند:

1. اگر بذر ها به طور عادی و با سرعت مناسب جوانه زده اند یعنی در شرایط مزرعه هم به خوبی می توانند رشد کنند پس این دسته به عنوان بذر مرغوب به لحاظ فیزیولوژیکی شناخته می شود.
2. بذر هایی که جوانه زده اند اما سرعت و کیفیت رشد آن ها نشان می دهد که ساختار یک گیاه سالم را ندارند. برای مثال ممکن است ریشه ها در حال از بین رفتن باشند.
3. برخی از بذر ها جوانه نزده اند اما به طور فیزیولوژیکی و فیزیکی سالم هستند. در برخی مواقع این حالت نشان دهنده ی رکودی است که با افزایش رطوبت قابل شکسته شدن است.
4. اگر بذری جزء گروه های بالا قرار نگرفت به این معنی است که بذر مرده است و قادر به تولید هیچ بخشی از یک گیاهچه نمی باشد.

در نتیجه تنها بذر هایی که در دسته ی اول قرار می گیرند، می توانند برای کاشت در مزرعه انتخاب شوند. البته مانند آزمون جوانه زنی، این مراحل نیز در آزمایشگاه های تولید و بسته بندی و یا واردات بذر انجام می شود؛ در صورتی شما در حال برنامه ریزی برای بذر گیری از گیاهان مزرعه ی خود برای سال آینده هستید، می توانید بر روی توده بذری سال گذشته خود آزمون جوانه زنی را انجام دهید تا به صورت تجربی میزان درصد جوانه زنی گیاه مورد نظر را تخمین بزنید.

خرید بذر مرغوب

به عنوان کلام آخر، خرید بذر محصولات کشاورزی از شرکت های معتبر تولیدکننده یا وارد کننده، ضامن بذری مرغوب و تولید محصولی با کیفیت و بازار پسندی خواهد بود. برای اطلاعات بیشتر در هنگام خرید بذر می توانید به مقاله در هنگام خرید بذر به چه نکاتی باید توجه کنیم؟مراجعه کنید.

mood_bad
  • هیچ نظری ثبت نشده است.
  • یک نظر ارسال کنید
    ×

    پشتیبانی در واتس اپ

    ×