نقش عنصر فسفر در گیاه

به عنوان یکی از سه عنصر اساسی برای رشد گیاهان، فسفر به عنوان عنصر دوم در عناصر سه گانه ( معروف به NPK ) ذکر شده است. عنصر فسفر در گیاهان به جذب عناصر مغذی دیگر کمک می کند. بنا به دلایل مختلفی از جمله شستشوی باران، خاک از فسفر تخلیه می شود. بنابراین، کشاورزی مدرن به استفاده از کودهای فسفر وابسته است. در ادامه به اهمیت عنصر فسفر در گیاهان و منابع تامین آن میپردازیم.

دسترسی فسفر در خاک

حرکت فسفر در خاک بسیار کند است. بنابراین، ریشه ها می توانند فسفر را فقط از محیط بسیار نزدیک خود جذب کنند و ما بقی در لا به لای خاک باقی می ماند. از طرفی یکی از مشکلات مهم گیاه در جذب فسفر محلول این است که به سرعت با ترکیبات رس، آهن و آلومینیوم موجود در خاک واکنش نشان می دهد و از دسترس خارج می شود.

عوامل موثر در جذب فسفر در خاک

PH خاک

حداکثر میزان فسفر قابل دسترس در محدوده pH 7-6 رخ می دهد. هنگامی که pH خاک ها بین 5/5 تا 8/4 باشد، فسفر با آلومینیوم موجود در خاک واکنش بیشتری نشان می دهد و به فسفات آلومینیومی که برای گیاه قابل جذب نیست، تبدیل می شود. وجود آهک در سطح خاک میتواند در قابل دسترس کردن فسفر برای گیاه کمک کند.

تعادل بین عناصر غذایی

منابع کافی از دیگر عناصر غذایی در افزایش جذب فسفر توسط گیاه موثر است. استفاده از کود های آمونیوم و ازت با فسفر باعث افزایش جذب فسفر در مقایسه با استفاده از کود فسفر به تنهایی یا استفاده از کودهای ازت و فسفر به طور جداگانه می شود. مصرف گوگرد اغلب در جذب فسفر کودهای کلسیم فسفات در خاک های خنثی کاربرد بسیاری دارد.

وجود مواد آلی

خاک هایی که دارای مواد آلی هستند، مقدار زیادی فسفر آلی را نیز در دسترس گیاه قرار می دهند. علاوه بر این، مواد آلی مانند کلات ها عمل کرده و آهن را جذب می کند تا از تشکیل رسوب فسفات آهن در داخل خاک جلوگیری کند. ترکیات آلی مانند انواع کودها، بقایای گیاهی و کود های سبز نه تنها در تامین فسفر آلی نقش دارند، بلکه با تغییر اسیدیته خاک، مقدار فسفر معدنی قابل دسترس گیاه را افزایش می دهد.

بافت خاک

ذرات بافت خاک تمایل دارند که فسفر را در بین ذرات خود نگهدارند. در نتیجه، خاک های ریز بافت مانند خاک های لومی¬_رسی دارای ظرفیت نگهداری بیشتری نسبت به خاک های شنی و درشت هستند.

زمان مصرف

تثبیت فسفر در خاک زمانی اتفاق می افتد که تماس بین فسفر محلول و ذرات خاک افزایش یابد. در نتیجه، برای استفاده ی کارآمد تر ازکود های فسفر دار باید آن ها را کمی قبل تر از کاشت محصول به خاک اضافه کنید.

دما/ تهویه/ رطوبت / تراکم خاک

جذب فسفر توسط گیاه در دمای پایین خاک و تهویه ضعیف آن کاهش می یابد. رطوبت بیش از حد موجب کاهش اکسیژن و در نتیجه کاهش توانایی ریشه های گیاه در جذب فسفر می شود. تراکم ذرات بافت خاک هوادهی را در ناحیه ریشه ها کاهش می دهد و گیاه نمی تواند فسفر خاک را به راحتی جذب کند. تراکم همچنین باعث کاهش حجم ریشه های گیاه می شود و دسترسی آنها را به فسفر خاک محدود می کند.

کمبود فسفر در گیاهان

تشخیص کمبود فسفر از کمبود نیتروژن یا پتاسیم دشوارتر است. معمولاً علائم آشکاری از کمبود فسفر در ابتدای رشد گیاه وجود ندارد تا زمانی که کمبود کاملا بر روی گیاه ظاهر شود و ممکن است آن موقع برای اصلاح این کمبود دیر شده باشد . اگر گیاهان شما کوچک هستند،گل های کمی تولید می کنند، دارای سیستم ریشه ای ضعیف هستند و یا رنگ برگ ها به سبز روشن یا بنفش تغییر کرده باشد یعنی با کمبود فسفر مواجه هستید.

فسفر در گیاهان بسیار متحرک است و در صورت کمبود، ممکن است از بافت گیاه قدیمی به مناطق جوان و با رشد فعال منتقل شود و یا فسفر در یک گیاه بالغ به محل باردهی گیاه، جایی که برای تشکیل گل و میوه به انرژی بالای نیاز است، منتقل شود. کمبودهای عنصر فسفر در اواخر فصل رشد، میزان رسیدگی محصول را تحت تأثیر قرار می دهد.
علائم کمبود در ذرت به شکل رنگ بنفش یا قرمز بر روی برگ ها و ساقه های پایینی ظاهر می شود. وجود رنگ بنفش به دلیل تجمع قند در اثر کمبود P در گیاهان به ویژه در مواقع دمای پایین رخ میدهد.

 

کمبود عنصر فسفر در گیاه

 

کمبود فسفر در گیاه

منابع عنصر فسفر

از آنجایی که بیشتر گیاهان و درختان به دلیل گل یا میوه خود پرورش داده می شوند، باید برای افزایش مقدار فسفر در خاک از منابع آلی یا معدنی استفاده کنند. صرف نظر از اینکه چگونه می خواهید فسفر را به خاک اضافه کنید، به مقدار آن نیز توجه کنید.

  • فسفر آلی

فسفر آلی در بقایای گیاهی و جانوری و سنگ فسفات یافت می شود. خاک هایی که مواد آلی کمتری دارند، ممکن است تنها 3٪ از کل فسفر ها از مواد آلی باشد، اما خاک هایی با مواد آلی بالا ممکن است 50٪ یا بیشتر از کل فسفر آنها به شکل آلی باشند.

  • فسفر معدنی

استفاده از کودهای مبتنی بر فسفر به میزان قابل توجهی رشد کرده است. بیشتر تولید کودهای فسفات تجاری با تولید اسید فسفریک آغاز می شود. متداول ترین کودهای فسفر دار عبارتند از: آمونیوم فسفات، مونوآمونیوم فسفات، دی آمونیوم فسفات، سوپر فسفات ها. البته میزان حلالیت فسفرهای معدنی کمتر از حلالیت فسفر های آلی هستند. استفاده مناسب و به موقع از کودهای فسفاته می تواند مشکل کمبود فسفر گیاهان و محصولات زراعی را به سرعت حل کند.

منابع ارگانیک فسفر

  • سنگ فسفات

سنگ فسفات یک منبع آلی به عنوان کود فسفر است. سنگ فسفات در مناطق سرشار از رسوبات رسوبی، پس از استخراج، تحت فرآیند گرمایش یا شیمیایی قرار می گیرد تا آن را به فرم قابل استفاده آن، اسید فسفریک تبدیل کند. اگر آزمایش خاک نشانگر کمبود شدید فسفر باشد، بهتر از ار منابع زود بازده استفاده شود. با این حال، سنگ فسفات می تواند به عنوان منبع بلند مدت مورد استفاده قرار گیرد.

 

کابرد سنگ فسفات

  • خاکستر چوب

خاکستر چوب سریع ترین منبع آلی فسفر برای گیاهان شما است. ارزش مواد مغذی خاکستر چوب بستگی به نوع چوب سوخته دارد، زیرا چوب سخت مواد مغذی بیشتری را نسبت به چوب نرم تأمین می کند. با این وجود خاکستر چوب تقریباً همه 13 عنصر شناخته شده مورد نیاز برای رشد و قدرت گیاه را تأمین می کند. خاکستر چوب را فقط در گیاهان قلیایی دوست استفاده کنید، زیرا سطح pH خاک را بالا می برد.

 

کابرد خاکستر چوب

  • پودر استخوان

وعده غذایی استخوان منبع خوبی از فسفات است و فسفر را در مدت طولانی تری در اختیار گیاه قرار می دهد. با این حال، وعده غذایی استخوان مانند سنگ فسفات نمی تواند فسفر قابل دسترس گیاه را در خاک های قلیایی تامین کنند.

 

تهیه پودر استخوان

  • کود حیوانی و کمپوست

انواع مختلف کودهای حیوانی می توانند تامین کننده منابع فسفر باشند. این کودها 6-3 ماه بعد استفاده میتواند در خاک ماندگاری داشته باشند. برای استفاده از کودهای حیوانی فسفر دار ابتدا باید آنها پوسیده شوند و بعد در پاییز به خاک اضافه شوند.

زمان مصرف کودهای فسفر دار

تصمیم گیری در مورد میزان مصرف و چگونگی پاسخ به کودهای فسفات، در درجه اول تحت تأثیر نوع گیاه کشت شده و آزمایش مقدار فسفر دارد. اما برای مثال، اگر کود فسفات برای یونجه و سایر محصولات علوفه ای قبل از استقرار گیاه انجام شود، کارایی بیشتری دارد. فسفر در طی چند روز تا دو هفته پس از افزودن کود در دسترس گیاهان خواهد بود و با گذشت زمان این مقدار کاهش می یابد. هنگامی که در پاییز از کود فسفر استفاده می کنید، چهار تا شش ماه قبل از جذب گیاه در خاک می ماند. این مدت طولانی باعث می شود که اثر بخشی کود فسفات در خاک کاهش یاید.

تحقیقات نشان داده است که اعمال کود فسفات در فصل پاییز (در مقابل بهار) به دلیل کم تحرکی فسفر نمی تواند آن چنان که باید در دسترس گیاه قرار گیرد. تغییر مدیریت کودهای فسفر مانند ترکیبشان با عناصر کلسیم میتواند مؤثرترین روش برای مقابله با آبشویی و از دسترس خارج شدن باشد.
مهم است كه هنگام تصميم گيري در مورد زمان استفاده از فسفر، عوامل فوق را مورد توجه قرار دهيد. به عنوان مثال، استفاده از فسفر زیاد، بخصوص درست قبل از باران یا آبیاری سنگین، باعث از بین رفتن فسفر در اثر رواناب و فرسایش می شود.

نحوه مصرف کودهای فسفر دار

نحوه استفاده از کود های فسفر برای گیاهان به فرم های مایع و گرانول تحت تأثیر عواملی از قبیل: روش کاربرد، خصوصیات رشد محصول و ریشه، نتیجه آزمایش سطح فسفر در خاک و شرایط اقلیمی محل کشت. بنابراین انتخاب یک منبع فسفر به صورت مایع یا گرانول باید بر اساس عملکرد و اقتصاد مزرعه پایه گذاری شود.

به خاطر داشته باشید برای جلوگیری از مصرف بیش از حد کودهای فسفات به دلیل تأثیر محیطی آن بر روی رواناب ها و فاضلاب ها، خاک مورد نظر را ابتدا باید مورد آزمایش قرار داد.

mood_bad
  • هیچ نظری ثبت نشده است.
  • یک نظر ارسال کنید
    ×

    پشتیبانی در واتس اپ

    ×