کشت خیار گلخانه ای از محبوب ترین فعالیت ها در کشاورزی گلخانه ای محسوب می شود. خیار محصولی پرطرفدار بوده و به دلیل طعم و خواصی که برای بدن انسان دارد در سبد غذایی غالب افراد جامعه دیده می شود. شرایط محیطی مطلوب کاشت خیار در گلخانه، هرس و پرورش بوته، مبارزه با آفت و برداشت خیار گلخانه ای را به اختصار در این مطلب شرح می دهیم. برای کاشت بذر خیار در گلدان و یا مزرعه به مطالب مربوط در میوه نیک مراجعه کنید.

شرایط محیطی مطلوب برای کشت خیار گلخانه ای

  • دما مناسب در کشت خیار گلخانه ای

دما فاکتوری بسیار موثر در کاشت خیار گلخانه ای محسوب می شود. جوانه زنی بذر خیار به خصوص بسیار تحت تاثیر دما قرار دارد. کمترین دمایی که در آن کشت خیار گلخانه ای قابل انجام است؛ 18-16 درجه سانتی گراد است. در دمای 27-22 درجه سانتی گراد خیار به خوبی رشد می کند و دامنه ی دمای 32-30 درجه سانتی بیشترین دمایی است که خیار گلخانه ای در آن به رشد ادامه می دهد.

دمای بحرانی کشت خیار در گلخانه 10 درجه سانتی گراد است؛ با گذشت دما از این درجه رشد خیار گلخانه ای به تدریج کند شده و در صفر درجه تقریبا متوقف می شود.
کشت خیار گلخانه ای در منطقه ای که اختلاف دمای شب و روز بسیار است، سبب پرورش بوته هایی طویل با برگ های کوچک می شود. دمای 22-20 درجه در روز و دمای 20-19 درجه در شب، بهترین طیف دمایی برای میوه دهی خیار محسوب می شود.

 

دما مناسب در کشت خیار گلخانه ای

  • نور مناسب برای کشت خیار گلخانه ای

معمولا کشت خیار گلخانه ای نیازمند اعمال نور مصنوعی است. به خصوص در مرحله ی 6 برگی(داننهال)، خیار به نور تکمیلی پاسخ مثبت می دهد. کاشت خیار گلخانه ای تحت نور 10000 لوکس با موفقیت همراه خواهد شد. در صورت استفاده از نور مصنوعی می توان شدت نور 18000 لوکس را به مدت 24-12 ساعت اعمال کرد؛ در این صورت داننهال های بزرگ و مستحکم خواهیم داشت. هم چنین ادامه ی اعمال نور مصنوعی تا مرحله ی گلدهی، در صورتی که همراه با افزایش کربن دی اکسید باشد، می تواند عملکرد را افزایش دهد.

  • رطوبت در کاشت خیار گلخانه ای

برای کاشت خیار گلخانه ای معمولا رطوبتی معادل 70% مطلوب گیاه خواهد بود. یکی از چالش های کاشت خیار در گلخانه، جلوگیری از ابتلای برگ های خیار به انواع بیماری ها مانند سفیدک هاست. افزایش رطوبت به همراه عدم تهویه ی مناسب گلخانه، به راحتی کشت خیار گلخانه را با شکست همراه می سازد. برگ بوته ها به سرعت توسط سفیدک احاطه شده و به بوته های بعدی منتقل می شود. توجه کنید که خشکی هوا نیز سبب گسترش آفاتی مانند کنه می شود بنابراین رطوبت گلخانه را در تعادل 70% حفظ کنید.

  • آبیاری کشت خیار گلخانه ای

یک کشاورز در کشت گلخانه ای خیار حدود 1000-800 لیتر آب در هر متر مربع نیاز دارد. برنامه ی آبیاری دقیق نیازمند بررسی محیط گلخانه و رقم خیار کشت شده است، اما می توان اصول آبیاری کاشت خیار گلخانه ای را اینطور تشریح کرد:

  1.  پس از کاشت بذر، بستر کشت باید دائما مرطوب باشد.
  2.  پس از انتقال نشاء در روز های ابتدایی، آبیاری کامل صورت گیرد.
  3.  پس از دو هفته آبیاری کاهش یابد تا ریشه های جدید تشکیل شود.
  4.  پس از استقرار کامل گیاه، آبیاری منظم و با برنامه انجام شود.

 

آبیاری کشت خیار گلخانه ای

  • اسیدیته بستر کشت خیار گلخانه ای

توصیه می شود اسیدیته ی بستر کاشت خیار را در بازه ی 8/6-6/5 تنظیم کنید. هدایت الکتریکی نیز برای خیار گلخانه ای در حدود 2 میلی موس بر سانتی متر قابل تحمل است.

  • جریان هوا در کشت خیار گلخانه ای

همانطور که گفته شد در کاشت خیار گلخانه ای تهویه ی هوا به منظور توزیع رطوبت بسیار اهمیت دارد. با استفاده از تجهیزات تهویه ی هوا، در گلخانه جریانی معادل 5/0 متر بر ثانیه ایجاد کنید، در این سرعت برگ بوته ها کمی حرکت می کند؛ به این صورت رطوبت جمع شده در سطح زیرین برگ ها در گلخانه پخش می شود.

ارقام مختص کاشت خیار در گلخانه

میان ارقامی که در مزارع خیار کشت می شود و ارقام گلخانه یک تفاوت اساسی وجود دارد. ارقام کشت گلخانه ای خیار برای میوه دهی نیازی به گرده افشانی ندارند.

جوانه زنی بذر در کاشت خیار گلخانه ای

بذر خیار را 24 ساعت در آب قرار دهید و سپس به مدت 48 ساعت آن را با پارچه ای مرطوب بپوشانید. دمای محیط جوانه زنی را 25-20 درجه سانتی گراد در نظر بگیرید تا جوانه زنی به خوبی انجام شود. پس از جوانه زنی، دما را تا 21 درجه کاهش دهید. بسته به شرایط، جوانه زنی بذر خیار 5 -4 هفته طول می کشد.

تربیت بوته در کشت خیار گلخانه ای

اغلب تربیت بوته ها در کشت خیار گلخانه ای ایران، طبق این اصول انجام می شود که تمامی شاخه های فرعی و تمام میوه ها در 40 سانتی متری ابتدایی ساقه اصلی حذف می شود. در 40 سانتیمتری دوم، شاخه های فرعی پس از نگهداری 2 میوه حذف می شوند. اما توجه داشته باشید که برخی کشاورزها معتقدند نگهداری میوه ها در 40 سانت ابتدایی به عنوان میوه ی پیش رس می تواند بسیار سودآور باشد.

 

تربیت بوته در کشت خیار گلخانه ای

برداشت خیار گلخانه ای

زمان برداشت خیار در کشت خیار گلخانه ای بسیار موثر در طعم میوه های باقی مانده بر روی بوته هاست. برای مثال ایجاد تنش فیزیکی و تکان خوردن بوته ها در اثر عبورو مرور افراد می تواند طعم تلخی را در خیار سبب شود.

برای برداشت خیار گلخانه ای شاخص طول میوه اولویت دارد. میوه هایی به طول 15-10 سانتی متر در بازار ایران تقاضای بیشتری دارد.

  • در هفته بیش از 3 مرتبه برداشت انجام نشود.
  • از ابزار تیز برای برداشت استفاده کنید.
  • عملکرد هر بوته در کشت خیار گلخانه ای، حدود 10-5 کیلوگرم می باشد.
  • برای بسته بندی خیار باید با توجه به بازار هدف تان برنامه ریزی کنید.

 

برداشت خیار گلخانه ای

آفات مهم در کشت خیار گلخانه ای

از جمله مهم ترین آفات کشت خیار گلخانه ای می توان به کنه، سفید بالک، تریپس و مینوز اشاره کرد. برای مثال از علائم آسیب کنه می توان به ظهور نقاط قهوای تا سیاه رنگ بر روی برگ ها اشاره کرد و در صورت پیشروی آفت کنه، برگ ها نقره ای و گردآلود می شوند و ظاهری شبیه به تار عنکبوت پیدا می کنند.

اگر در سطح پشتی برگ های پایینی بوته، شیره ی گیاه مشاهده شد، احتمال می رود آفت سفید بالک وارد گلخانه شده است.
پروانه های مینوز در سطح زیرین برگ و در کنار رگبرگ ها تخم گذاری می کنند. لاورها بلافاصله پس از خروج از تخم وارد رگبرگ ها شده و شروع به تغذیه می کنند. ظاهر برگ ها در حمله ی این آفت راه راه و توری شکل می شود.

پیشگیری از آفات کشت خیار گلخانه ای

  •  قرار دادن موادی که جاذب آفات باشند در میان بوته ها؛ برای مثال ملاس چغندرقند می تواند برخی آفات را به خود جذب کند.
  •  علف های هرز را از درون گلخانه و حتی محوطه ی اطراف کشت خیار گلخانه ای حذف کنید. علف های هرز به سبب ایجاد محلی برای تغذیه و زندگی آفات، آن ها را به سمت خود جلب می کند. برای مثال پیچک ها میزبان کنه و تریپس هستند و شته ها بر روی علف هرز سلمه تره زندگی می کنند.
  •  هم زیست های آفات را شناسایی و حذفشان کنید. برای مثال، مورچه ها و شته ها هم زیست هستند. مورچه ها را با استفاده از مواد حشره کش از بین ببرید تا جمعیت شته ها کاهش یابد.
  • ایجاد تهویه مناسب در کشت خیار گلخانه ای بسیار در پیشگیری از طغیان آفات موثر است.
  •  از روش ها ساده مانند قرار دادن کارت های زرد یا آبی که آغشته به حشره کش ها هستند استفاده کنید.

بیماری های مهم در کاشت خیار گلخانه ای

در کشت خیار گلخانه ای بیماری ها بسیار گریبان گیر بوته ها می شود و اغلب در اثر رعایت نکردن بهداشت ابزار و انتقال بیماری از گلخانه و یا بوته های دیگر رخ می دهد. دو نمونه از بیماری های شایع در کاشت خیار گلخانه ای:

  • سفیدک دروغی خیار

علائم: در مراحل ابتدایی بیماری مناطقی از برگ خیار به رنگ سبز روشن آمده و در ادامه لکه ها زرد می شود. توجه کنید که در سفیدک لکه ها به وسیله ی رگبرگ ها محدود می شوند. در صورتی که کشت خیار گلخانه ای در مناطق مرطوب صورت گرفته باشد، علائم بیماری شدیدتر خواهد بود؛ در سطح زیرین برگ ها قارچ های ارغوانی رنگ تشکیل می شود. قارچ در طیف سفید تا سیاه تغییر رنگ می دهد و سرعت از بین رفتن برگ ها بالاست.
قارچ ها می توانند با چسبیدن به لباس افراد یا ابزار به بوته ی بعدی و یا حتی به گلخانه ها و مزارع اطراف منتقل شوند.

مبارزه: برای مبارزه با سفیدک دروغی در کاشت خیار گلخانه ای می توان به ایجاد فاصله ی مناسب میان بوته ها و بستر سازی مناسب با زهکشی بالا و تهویه هوای مناسب اشاره کرد. در مزارع بخشی از مبارزه توسط خورشید و گرم شدن برگ ها انجام می شود اما در کشت خیار گلخانه ای در برخی موارد ناچار به استفاده از قارچ کش هایی مانند مانب و گوگرد، مانکوزب و کلروتالوتیل هستیم. معمولا سم پاشی به محض بروز اولین علائم شروع شده و هر 14 روز یکبار تکرار می شود. دوز مصرف قارچکش بستگی به میزان گسترش بیماری در گلخانه دارد.

سفیدک دروغی خیار گلخانه ای

  • لکه زاویه ای برگ خیار

علائم: علائم لکه زاویه ای بر روی برگ، ساقه و حتی میوه نیز مشاهده می شود. لکه ها در زاویه ی رگبرگ ها متوقف شده و آبکی به نظر می رسند. رطوبت بالا سبب می شود که شیره ی باکتری ها از محل لکه به صورت قطره ای خارج شده و در تماس با جریان هوا به صورت ترشحات خشک و سفیدرنگ در می آید. در ادامه محل لکه ها به رنگ خاکستری در آمده و پس از خشک شدن از برگ جدا می شود. برگ های جوان حساس تر هستند. این بیماری سبب ریزش گل و میوه ها جوان می شود. سبب ایجاد ترک و رنگ خرمایی بر روی میوه ها می شود. بر روی دمبرگ و ساقه نیز لکه های گچی ایجاد می شود.

مبارزه:

  •  استفاده از بذور فاقد باکتری عامل بیماری زا. مانند بذر های سه ساله
  •  ضدعفونی بذر ها با آب 57 درجه سانتی گراد پیش از کاشت بذر خیار گلخانه ای
  •  استفاده از قارچکش های آلی مانند مانب و مانکوزب یا سموم قارچکش مسی 5-3 هفته پیش از برداشت.
  •  توجه کنید که سموم مانب و مانکوزب برای انسان سرطان زا هستند بنابراین در هنگام ظهور میوه روی بوته استفاده از آن ها صحیح نیست
  • سموم مسی در خیار به ویژه در روز های گرم باعث گیاه سوزی می شود، بهتر است آن ها را با نصف غلظت توصیه شده تهیه کنید.
  • برای برنامه ریزی دقیق سمپاشی از یک گیاه پزشک مشورت بگیرید.

 

لکه زاویه ای برگ خیار

  • عالیه هاشمی
    اردیبهشت ۱۱, ۱۴۰۰ در ۱۲:۲۹ ب.ظ

    سلام خسته نباشین ایا در پشت بام خونه به مساحت 150 متر مربع میتوان خیار کاشت و محیط گلخانه ایجاد نمود

    • مهتاب حلمی
      خرداد ۲۱, ۱۴۰۰ در ۳:۴۵ ب.ظ

      سلام دوست عزیز. بله پشت بان هم یکی از فضاهای خوب برای ایجاد گلخانه های خانگی هست. شما با ساخت داربست و پلاستیک هم میتونید در گلدان ها با کشت هیدروپونیک خیار رو پرورش بدید. البته نوع منطقه ای که هستین هم خیلی مهمه لطفا در مورد کشت خیار گلخانه بیشت تحقیق کنید.

یک نظر ارسال کنید
×

پشتیبانی در واتس اپ

×