در کشاورزی های سنتی پرورش تنها یک نوع محصول به دلیل سهولت در کاشت و برداشت متداول است اما در این روش تمایل به ایجاد علف های هرز و آفات نیز وجود دارد. در روش تک کشتی تولیدات تنها در پایه افزایش سطح کشت یا افزایش عملکرد در واحد سطح صورت میگیرد. امروزه در بسیاری از کشور ها برای کاشت محصولات زراعی و پر مصرف خود از روش کشت مخلوط و چند کشتی استفاده می کنند.

کشت مخلوط چیست؟

به پرورش همزمان یا پشت سرهم دو یا چند محصول در یک قطعه زمین در یک سال زراعی کشت مخلوط گفته می شود. در واقع به طور کلی به زراعت چند کشتی، زراعت مخلوط نیز گفته می شود که انواع مختلفی دارد. کشاورزان در سیستم های چند شکتی باید منابع را بین چندین فعالیت تقسیم کنند و ممکن است از نظر اقتصادی چندان به صرفه نباشد. در ادامه به طور مفصل به روش های چند کشتی و کشت مخلوط پرداخته ایم.

رویکرد کشت مخلوط به طور بالقوه بر پایه تعاملاتی است که گیاهان کشت شده در یک منطقه با یکدیگر دارند. هنگامی که دو یا چند محصول به طور همزمان یا به طور متوالی در یک زمین کشت می شوند، موجب کاهش رقابت بین گیاهی و افزایش تنوع زیستی می شوند. این ایده همچنین می تواند بخش مهمی از راهبردهای کنترل بیماری باشد.

 

کشت مخلوط چیست؟

 

انواع روش های کشت مخلوط

در زراعت چند کشتی محصولات تولید شده در یک فصل زراعی توسط یکی از روش های زیر حاصل می شوند:

  • چند کشتی متوالی

در این روش از چند کشتی محصولات مختلفی در یک سال زراعی به طور متوالی پرورش داده می شوند. به عبارتی به محض برداشت یک محصول کاشت محصول بعدی شروع می شود. بدین طریق هیچ رقابتی بین گیاهان ایجاد نمی شود و هدف افزایش تولید در بعد زمان است.

  • چند کشتی متوالی دو گانه

کاشت متوالی دو گیاه در یک سال زراعی مثل کشت ذرت زودرس بعد از برداشت گندم یا جو

  • چند کشتی متوالی سه گانه و چهارگانه

کشت 4-3 گیاه به طور پی در پی در زمین کشاورزی

  • چند کشتی همزمان

در این روش از زراعت محصولاتی که همزمان بیشتری باهم دارند در زمین کشت می شوند. لزومی ندارد در تاریخ کاشت یا برداشت یکسان باشند اما باید در بیشتر طول دوره رشد با یکدیگر باشند. در این مراحل دو گیاه حتما دچار رقابت نیز می شوند.

  • کشت درهم

در این نوع از کشت مخلوط بذور چند گیاه به طور همزمان و مخلوط در زمین دست پاش می شوند. مثل کشت بذور مختلف غلات با گیاه شبدر یا کشت مخلوط یونجه با شبدر.

  • کشت مخلوط ردیفی

کاشت همزمان دو گیاه که اولی به طور منظم در ردیف ولی گیاه دوم ممکن است بین ردیف یا روی ردیف قرار بگیرد. در این روش نیز گیاهان با هم در حال رقابت اند.

  • کشت مخلوط نواری

در این روش هر یک از گیاهان در چند ردیف یا به صورت نواری ولی همزمان در زمین کاشته می شوند.

  • کشت تاخیری ( چند کشتی پیش و پس )

در این سیستم کاشت هر محصول را قبل از برداشت محصول قبلی انجام میگیرد به طوری که تاریخ کاشت بذور دوم یا سوم مصادف است با بعد از گل دادن گیاهان قبلی. اگر ترتیب کاشت گیاهان قبل از گلدهی محصول قبلی نباشد به آن کشت مخلوط می گویند نه کشت تاخیری. این روش برای کاشت محصولات جایگزین در زمانی که برداشت محصول قبلی به تأخیر افتاده باشد، صورت می گیرد.

گیاهان قابل استفاده در کشت مخلوط

امروزه چند کشتی بیشتر در سواحل دریای خزر و خوزستان معمول است و رشد انواع محصولات زراعی در کنار هم مشکلات آفت را به حداقل می رساند و باعث استفاده کارآمد از مواد مغذی خاک می شود. گیاهانی مانند سیر، فلفل، پیاز و ریحان برخی از آفات گیاهی را دفع می کنند و می توانند بین گوجه فرنگی ، هویج یا هر محصول دیگر با وجود فضا و نور کافی کاشته شوند. کشت حبوبات با غلات زمستانه و گیاهانی مثل ذرت و پنبه نیز رواج دارد. در کشورهایی مختلف با توجه به پوشش های گیاهی و محصولات زراعی از گیاهان و درختان مختلفی در کشت مخلوط استفاده می کنند.

 

مزایای کشت مخلوط

 

مزایای کشت مخلوط

اهمیت مزایا و مناسب بودن چنین روشی با توجه به ترجیحات کشاورزان و شرایط محیطی که توسط بارندگی، نوع خاک، بروز آفت و بیماری تعیین می شود، متفاوت است.

  • ایجاد تنوع زیستی

می توان با کاشت گیاهان سازگار در کشت مخلوط تنوع زیستی را برای بسیاری از حشرات و میکرو ارگانیسم خاک فراهم کرد و به دنبال آن با افزایش تعداد و تنوع پراداتور یا شکارگران طبیعی، فعالیت آفات خسارت زا به شدت محدود می شود. چند کشتی محصولات در زمین باعث افزایش موانع برای پراکندگی آفات در مراحل چرخه زندگی می شوند.

  • تغذیه

تصور می شود برخی از گیاهان یک گونه که در کشت مخلوط استفاده می شوند، می تواند در کیفیت و کمیت گیاه متقابل با حاصلخیز کردن زمین و افزایش مواد مغذی خاک اثر گذار باشند. نقش خانواده گیاهان لگوم بسیار پر رنگ است زیرا آن ها می توانند با تثبیت نیتروژن کیفیت خاک را بهبود بخشند. از نظر جنبه اقتصادی نیز افزایش نیتروژن با کاشت حبوبات در کشت مخلوط به کاهش هزینه ها برای خرید انواع کود های آلی و معدنی کمک میکند. افزایش در دسترس بودن نیتروژن در خاک با بهبود رشد محصول، مثل ذرت همراه است.

  • کاهش ریسک

پرورش محصولات به روش کشت مخلوط به عنوان بیمه ای در برابر عدم موفقیت یک محصول زراعی عمل می کند. به عبارتی اگر دو نوع محصول زیر کشت در زمین ها از دو گونه مختلف باشند، خطر عدم موفقیت کل محصولات زراعی کاهش می یابد. به طور معمول همیشه محصولات زراعی یک گونه خاص بیشتر مستعد ابتلا به نوع خاصی از آفت (علفهای هرز، حشرات یا بیماری ها) هستند. انواع مختلف محصولات زراعی در کشت مخلوط، احتمال آلودگی آفات را کاهش می دهد و احتمال شکست در یک کشت را برای کشاورزان کاهش می دهد.

 

محدودیت های کشت مخلوط

به هنگام پرورش محصولات در کشت مخلوط باید به انتخاب نوع محصول و ویژگی های آن ها، زمان بندی و فاصله کاشت دو گیاه توجه داشته باشیم. برای مثال، کاشت یک گیاهی که ریشه های عمیقی دارد با یک محصولی کم ریشه و یا کاشت یک گیاه بلند قامت با یک گیاه کوتاه قد میتواند در کشت مخلوط مشکل ساز شود. یک زمین کشاورزی که به روش کشت مخلوطی اداره می شود، نسبت به مدیریت یک مزرعه ای تک کشتی به مهارت بیشتری نیاز دارد. همچنین برداشت محصولات در کشت مخلوط پیچیده تر از سیستم های تک محصولی است. بنابراین برای موفقیت در اجرا و پیاده سازی این سبک از کشت و کار باید ابتدا آموزش های لازم را دیده باشید.

از آنجایی که گیاهان در توانایی های رقابتی خود متفاوت هستند، ممکن است عملکرد کاهش یابد و شاید به درستی از نهاده ها مثل کود و آب استفاده نشود زیرا محصولات پاسخ های متفاوتی به منابع مصرفی می دهند. این را نیز به خاطر داشته باشید که کاربرد ادوات و ماشین الات پیشرفته نمی توانند به طور موثری مورد استفاده قرار گیرند. در کلام اخر باید گفت بهره گیری از روش چند کشتی می تواند به حداکثر تولید در صنعت کشاورزی کمک کند. اما برای کشت های مخلوط ابتدا باید فاکتورهایی مانند: دسترس به آب فراوان، نیروی کار و وجود منابع را در نظر بگیرید.

  • علی
    فروردین ۲۰, ۱۴۰۰ در ۱۲:۱۰ ق.ظ

    بسیار عالی و مفید بود

    • مهتاب حلمی
      فروردین ۲۹, ۱۴۰۰ در ۱۰:۴۱ ب.ظ

      ممنونم دوست عزیز

یک نظر ارسال کنید
×

پشتیبانی در واتس اپ

×