عناصر مغذی در گیاهان

تمام گیاهان برای رشد و نمو به عناصر معدنی نیازمندند، هر یک از عناصر معدنی نقش متفاوتی در گیاه ایفا می کنند. برخی عناصر مغذی به مقدار بیشتری در گیاه مورد استفاده قرار می گیرند و برخی در گروه کم مصرف ها قرار میگیرند. خاک به تنهایی نمی تواند مواد غذایی مورد نیاز گیاه را تامین کند، بنابراین کوددهی برای پرورش اغلب محصولات کشاورزی اجتناب ناپذیر است. حتی کشاورزی سالم نیز از این قائده مستثنی نیست، برای اینکه اطلاعات بیشتری در زمینه ی کشاورزی ارگانیک و کشاورزی سالم کسب کنید به مطلب کشاورزی ارگانیک در میوه نیک مراجعه کنید. در این مطلب عناصر پرمصرف و کم مصرف را نام برده و به نقش تعدادی از آن ها در گیاه می پردازیم.

 

کمبود عناصر غذایی در گیاهان

عنصر نیتروژن (N)

نقش نیتروژن در گیاه

یکی از مهم ترین و اصلی ترین عناصر مورد نیاز گیاه برای رشد و نمو، نیتروژن است. نیتروژن بیشترین نقش را در رشد رویشی گیاه ایفا می کند و به گیاه در تشکیل پروتوپلاسم و اسیدنوکلوئیک کمک می کند. نیتروژن از چالش برانگیزترین عناصر غذایی مورد نیاز گیاهان است. اغلب در خاک ها کمبود نیتروژن را شاهد هستیم، در صورتی که 78% از حجم هوا را نیتروژن تشکیل می دهد؛ پس دلیل این کمبود چیست؟ گیاهان توانایی جذب نیتروژن موجود در هوا را ندارند و باید آن را در فرم های آمونیوم و نیترات دریافت کنند. در خاک باکتری ها یا میکروارگانیسم ها می توانند تثبیت نیتروژن را برای گیاهان انجام دهند و به نوعی هم زیستی با ریشه ی گیاه داشته باشند. تیره ی لوبیاسانان بیشترین تثبیت نیتروژن را توسط باکتری های موجود در گره ی ریشه ها انجام می دهند. بهترین رشد زمانی پدیدار می شود که گیاه هر دو فرم نیترات و آمونیوم را دریافت کند.

• عناصر پرمصرف (بزرگ عنصرها): نیتروژن، فسفر، پتاسیم، کلسیم، منیزیوم، گوگرد.

• عناصر کم مصرف (ریزعنصرها): آهن، منگنز، روی، بر، مس، مولیبدون، کلر.

فرم های نیتروژن

• نیترات: قابل ذخیره است و دریافت تنها در فرم نیتراته موجب برگ های تیره و متراکم می شود.

• آمونیوم: غیر قابل ذخیره می باشد بنابراین در مقادیر بالا سبب مسومیت آمونیومی می شود. تبدیل آمونیوم به نیترات توسط باکتری های محیط کشت در دماهای کمتر از 13 درجه سلسیوس و اسیدیته ی پایین کند می شود و موجب تجمع نیترات می شود. دریافت.

کودهای نیتروژن دار

• کود های آلی: کودهای دامی، پودر استخوان، خون خشک، برگ های پوسیده

• کودهای شیمیایی: نیتریک اسید، سولفات آمونیوم، نیترات کلسیم، اوره، فسفات آمونیوم، نیترات پتاسیم، نیترات کلسیم، فسفات دی آمونیوم، نیترات آمونیوم، فسفات مونوآمونیوم.

عنصر فسفر (P)

در اغلب فعالیت های گیاه از جمله تولید ATP، اسیدنوکلوئیک و آنزیم ها فسفر نقش اساسی دارد. یکی از چالش هایی که کشاورزان در مبحث عناصر غذایی گیاهان با آن روبرو هستند، جلوگیری از آبشویی فسفر می باشد. بیشبود فسفر می تواند موجب کاهش جذب آهن، مس و روی شود.

علائم کمبود فسفر

• کوتاه قدی و کوتولگی نهال یا بوته ها
• اندام هوایی به رنگ سبز بسیار تیره در می آید
• برگ های پایین تر –برگ های پیرتر- به رنگ ارغوانی می گرایند
• در برگ های پیر نشانه های بافت مردگی یا کم سبزینگی را مشاهده می کنیم

کودهای فسفردار

• سوپر فسفات واحد
• سوپرفسفات تریپل
• مونوآمونیوم فسفات
• دی آمونیوم فسفات
• مونوکلسیم فسفات، فسفریک اسید

عنصر پتاسیم (K)

نقش پتاسیم در گیاه

در میان عناصر غذایی پرمصرف، پتاسیم تقریبا با نسبت مساوی با نیتروژن، مورد نیاز است. کمبود پتاسیم در گیاهان مشکلات بسیاری را سبب می شود. پتاسیم در فتوسنتز و تولید قند نقش مهمی دارد، اما هنوز نقش دقیق این عنصر غذایی در گیاه مشخص نشده است. بیشبود پتاسیم می تواند کمبود نیتروژن، کلسیم و منگنز را تشدید کند.

علائم کمبود پتاسیم

• روشن شدن رنگ برگ ها در حاشیه
• بافت مردگی در ادامه ی روشن شدن رنگ برگ ها
• ظهور لکه های بافت مردگی در سراسر برگ –که از برگ های پایینی شروع می شود-

کودهای پتاس

• نیترات پتاسیم
• کلرید پتاسیم
• سولفات پتاسیم

عنصر کلسیم (Ca)

نقش کلسیم در گیاه

وظیفه ی کلسیم، متصل کردن سلول ها به یکدیگر است. کلسیم به درون بافت منتقل نمی شود بنابراین حتی با تعریق گیاه نیز روی پوسته ی آن جابجا می شود. بیشبود کلسیم کمبود پتاسیم، منیزیوم و بر را تشدید می کند.

علائم کمبود کلسیم

• کاهش رشد گیاه و کوتوله شدن بوته ها
• ریزش گل ها یا گلبرگ ها
• لوله شدن برگ ها
• قهوه ای شدن ریشه ها
• در سبزی هایی مانند گوجه فرنگی سبب پوسیدگی ته میوه می شود
• در برخی میوه ها مانند سیب وجود کلسیم باعث استحکام بافت و افزایش عمر انبارمانی میوه می شود.
• بد شکلی و پیچیدگی برگ های جوان به طرف پایین
• زرد شدن لبه ی برگ ها
کودهای کلسیم
• سنگ آهک کلسیمی
• نیترات کلسیم
• سنگ آهک دولومیت

عنصر منیزیم ( mg)

نقش منیزیم در گیاه

منیزیم در تولید سبزینه به کار می رود و در محیط کشت بسیار با کلسیم ناسازگار است. منیزیوم به سرعت از دسترس گیاه خارج می شود زیرا آبشویی بسیار بالایی دارد.

علائم کمبود منیزیوم

• روشن شدن رنگ برگ ها در نواحی میان رگبرگی -اغلب در برگ های پیرتر-
• در برخی گونه ها علائمی مانند کمبود کلسیم نشان داده و پیچیدگی برگ های جوان را سبب می شود
کودهای منیزیوم
• فسفات آمونیوم منیزیوم
• اکسی سولفات منیزیوم
• اکسید منیزیوم
• نیترات منیزیوم
• سولفات منیزیوم

عنصر گوگرد (S)

نقش گوگرد در گیاه

گوگرد در گیاه برای ساخت پروتئین و اسید آمینه به کار می رود. طعم و عطر خاص برخی گیاهان مانند خردل، سیر و پیاز مربوط به وجود گوگرد می باشد. بیشبود گوگرد، مانع جذب پتاسیم، کلسیم و منیزیوم می شود. در اغلب کودها، گوگرد به میزان کافی یافت می شود، بنابراین کمبود گوگرد به ندرت در گیاهان مشاهده می شود.

فرم های گوگرد

• آلی: از تجزیه مواد پروتئینی حاصل می شود
• معدنی: به صورت یون سولفات در محلول خاک یافت می شود.

علائم کمبود گوگرد

از آنجایی که نیتروژن نیز مانند گوگرد در تولید پروتئین نقش دارد، علائم کمبود این دو ممکن است کمی مشابه یکدیگر باشد؛ کم سبزینه شدن و روشن شدن رنگ بافت ها از بارز ترین علائم کمبود گوگرد است.

کودهای گوگرد دار

• گچ
• مونوسوپرفسفات –سوپرفسفات واحد-
• سولفات پتاسیم
• سولفات منیزیوم
• سولفات آمونیوم
• سولفات آهن
• سولفات آلومینیوم
• سولفوریک اسید

عنصر آهن (Fe)

نقش آهن

آهن در سوخت و ساز گیاه و تولید سبزینه، فتوسنتز و فعالیت های آنزیمی نقش مهمی دارد. در کشت های گلخانه ای اغلب کمبود آهن مشاهده می شود، کمبود آهن نیز اغلب در پی اسیدیته ی بالای محیط کشت اتفاق می افتد. پیش از اینکه به دلیل کمبود آهن شروع به افزودن کود آهن کنید، اسیدیته بستر را تنظیم کنید؛ ممکن است آهن در بستر به مقدار کافی وجود داشته اما مانعی در جذب آن وجود داشته باشد. بیشبود آهن، جذب منگنز را با مشکل مواجه می کند.

علائم کمبود آهن

• زردی بین رگبرگ های جوان
• سفیدی تقریبی برگ ها
• بافت مردگی برگ ها

مسمومیت آهن

بعضا بیشبود عناصر غذایی سبب ایجاد مسمومیت می شود. مسمومیت آهن با لکه های روشن در لبه ی برگ های پیر که به تدریج تمام برگ را می گیرند، بروز می کند.

کودهای آهن دار

• سولفات آهن
• کلات آهن

عنصر منگنز ( Mn)

نقش منگنز در گیاه

منگنز در فرآیند های فتوسنتز، تنفس و تولید کلروفیل شرکت دارد. مقدار مورد نیاز منگنز برای اغلب گیاهان بسیار ناچیز است. همانند آهن، سمیت منگنز نیز بسیار شایع است. تنظیم اسیدیته مهم ترین عامل در تنظیم عناصر غذایی گیاهی و به خصوص منگنز است. منگنز در محیط های قلیایی در خاک تثبیت می شود، با پایین آمدن اسیدیته، جذب منگنز توسط گیاه نیز افزایش می یابد، در صورتی که اسیدیته محیط به سمت اسیدی حرکت کند، جذب بیش از حد منگنز مسمومیت ایجاد می کند. بیشبود منگنز، سبب کمبود آهن، مس و روی شود.

علائم بیشبود منگنز

• لکه های کم سبزینه
• بافت مردگی در برگ ها و بین رگبرگ ها
• بافت مردگی در لبه ی برگ ها پیرتر؛ لکه ها به تدریج به رنگ قرمز درخواهند آمد.

کودهای منگنز

• سولفات منگنز
• کلات منگنز

mood_bad
  • هیچ نظری ثبت نشده است.
  • یک نظر ارسال کنید
    ×

    پشتیبانی در واتس اپ

    ×